Zwischen Rembrandt und Kaiser Wilhelm

Sieghard von Pannwitz, Zwischen Rembrandt und Kaiser Wilhelm. Das glamouröse leben der Catalina von Pannwitz (1876-1959).

De Hartekamp in Heemstede is om talrijke redenen een belangrijke buitenplaats. Algemeen bekend is dat Linnaeus hier enige jaren heeft gewoond en dat in zijn tijd deze buitenplaats ongewoon rijk aan planten en dieren was. De bewoningsgeschiedenis van deze nu tamelijk gemaltraiteerde buitenplaats kreeg in de 20ste eeuw nog een bijzondere impuls toen Catalina von Pannwitz-Roth in 1921 het geheel kocht. Zij deed dit direct na de dood van haar man Walter von Pannwitz, die kort na in Argentinië te zijn aangekomen in Buenos Aires overleed aan de gevolgen van een dodelijke infectie. In Argentinië bezat zijn vrouw uitgestrekte landerijen met aanzienlijke hoeveelheden vleesrundvee. Dit bezit bezorgde haar een enorm vermogen, de Argentijnse nationaliteit en in Europa de bijnaam de ‘runderenbarones’. Haar imposante huis in de wijk Grünewald te Berlijn verloor na zijn dood zijn charme en Catalina. Zij wilde met haar dochter Ursula weg uit Berlijn waarbij ook de onrustige politieke situatie, de ondergang van het keizerrijk en de socialistische dreiging bij dit besluit meespeelden.

Nadat zij de buitenplaats had aangekocht van Pieter Smits van Gelder, die om zakelijke redenen naar België moest vertrekken, gaf Catalina von Pannwitz de in Amsterdam wonende Duitse architect H.C. Berchtenbreiter de opdracht eerder door A.G. Van der Steur aangebrachte vleugels zodanig te verbouwen en te vergroten dat zij een deel van de aanzienlijke kunstcollectie van Von Pannwitz konden herbergen. Verder werd een bijzonder rijk interieur ingebracht, compleet met Jacob de Wit-schilderingen, marmer en een uit Rome afkomstig cassetteplafond. Naast een zeer belangrijke schilderijenverzameling, gobelins, meubilair, bezat Von Pannwitz ook een omvangrijke collectie Meissen-porselein.

Vanaf het moment waarop het huis gereed was, ontving zij de fine fleur van de toenmalige wereld waaronder de afgezette Duitse keizer Wilhelm II die het huis meer dan 100 keer zou bezoeken voor diners en evenementen. Naar verluidt zou prins Bernhard hier voor het eerst prinses Juliana hebben ontmoet terwijl hij meer oog zou hebben gehad voor dochter Ursula von Pannwitz.

De Tweede Wereldoorlog beëindigde het mondaine leven op De Hartekamp. Alras na de inval in mei 1940 maakte Hermann Goering zijn opwachting. Von Pannwitz wilde Nederland verlaten om naar Zwitserland te kunnen reizen. Dit werd inzet van een ruilhandel waarbij Göring onder andere een Rembrandt, een Cranach en twee werken van 15de-eeuwse onbekende meesters verwierf voor een bedrag van 390.000 gulden in ruil voor een uitreisvisum naar Zwitserland. RD

Zwischen Rembrandt und Kaiser Wilhelm. Das glamouröse leben der Catalina von Pannwitz (1876-1959 telt 136 pagina’s en is een hardcover uitgave en wordt geleverd op basis van printing on demand. U kunt het bestellen bij de auteur d.m.v. een email naar svonpannwitz@gmail.com. De prijs van dit boek, inclusief verzending vanuit Duitsland, bedraagt € 38,-.