Vriend aan het woord: gedeputeerde Rob van Muilekom van de provincie Utrecht

‘Als zoon van een timmerman groeide ik op in Den Bosch. In Wageningen studeerde ik aan de universiteit Milieuhygiëne, Planologie en Bedrijfskunde. In 1995 verhuisde ik naar Amersfoort. Daar begon mijn politieke loopbaan. In 2006 werd ik raadslid voor de PvdA in mijn woonplaats en zeven jaar later zelfs wethouder Wonen & Wijken, Stedelijk Beheer, Jongeren en Stedelijke Samenwerking. In 2015 werd ik gekozen als fractievoorzitter van de PvdA in Provinciale Staten van Utrecht. Vier jaar later, in juni 2019, werd ik gedeputeerde van onder andere Cultuur en Erfgoed. Ik heb altijd al veel belangstelling gehad voor Cultuur en Erfgoed, ik kan er echt van genieten en leer nog altijd nieuwe dingen.

Provinciale initiatieven

Onze provincie is volop in beweging. We staan voor een groot aantal opgaven op het gebied van bijvoorbeeld woningbouw, mobiliteit en klimaat. Al deze ontwikkelingen hebben ook betekenis voor de eigenaren van de buitenplaatsen. Ook zij zullen hier aandacht aan moeten schenken. Bijvoorbeeld om de gebouwen duurzamer te maken. De provincie helpt hen daarbij door ervoor te zorgen dat men goed voor ogen houdt welke belangrijke functie deze buitenplaatsen hebben in het landschap. We moeten durven investeren om klaar te zijn voor de toekomst, maar tegelijkertijd moeten we niet uit het oog verliezen dat de buitenplaatsen toegankelijk moeten zijn en plaatsen waar mensen kunnen genieten. De publicatie ‘De Utrechtse Buitenplaatsbiotoop’ heeft hieraan veel bijgedragen. Verder is het belangrijk dat gemeenten ervoor zorgen dat deze buitenplaatsbiotopen een vaste plaats krijgen in hun cultuurhistorische waardenkaarten en bestemmingsplannen. We hebben al twaalf gemeenten kunnen helpen bij het maken van hun historische waardenkaart. Ook is er voor gemeenten de leidraad Behoud door ontwikkeling opgesteld. Het is belangrijk dat wij als provincie met gemeenten, eigenaren en beheerders in gesprek blijven, want uiteindelijk zijn zij verantwoordelijk voor de instandhouding van de buitenplaats. We proberen waar nodig te ondersteunen met bijvoorbeeld aanvullende ruimtelijke regels.

Kasteel Renswoude

Erfgoed Expert Team

We merken ook dat er een behoefte is aan een plek waar men met vragen over buitenplaatsen terecht kan. Bijvoorbeeld over behoud en beheer, maar ook hoe eigenaren hun buitenplaats zo goed mogelijk maatschappelijk benutten. Het Erfgoed Expert Team van de provincie staat hiervoor aan de lat. Het Erfgoed Expert Team is bekend met de vraagstukken in onze provincie en zij kunnen, als dat wordt gevraagd, maatwerk leveren per buitenplaats.

Stichting Samenwerkende Kasteelmusea

Een heel goed initiatief is de oprichting van de Stichting Samenwerkende Kasteelmusea (SSK). We hebben dit initiatief aangejaagd en financieel ondersteund. Sinds 2015 werken de Utrechtse kasteelmusea Slot Zuylen, Kasteel Amerongen, Landhuis Oud Amelisweerd, Huis Doorn en Kasteel De Haar hierin samen op het gebied van naamsbekendheid en marketing. De kasteelmusea delen onderling kennis en wisselen ervaringen uit. Er is een marketeer aangetrokken en dat bleek een groot succes. Want de bezoekersaantallen zijn fors gestegen. Verder is ook de zichtbaarheid en positionering van de kasteelmusea op het internet aanzienlijk verbeterd.

Slot Zuylen in Oud-Zuilen

Fonds Erfgoedparels

Elk jaar kunnen eigenaren van rijksmonumenten een aanvraag doen bij het Fonds Erfgoedparels van de provincie. Het geld is bedoeld voor het onderhoud en restauratie van Rijksmonumenten. Jaarlijks kunnen we gemiddeld zo’n achttien monumenten subsidie geven. Hierdoor zorgen we ervoor dat deze monumenten toegankelijk en behouden blijven voor het publiek.

Klimaatverandering

Weet u nog vorig jaar zomer? De valwind in Leersum waarbij in twee minuten tijd driekwart van de bomen in het Sterrenbos van Landgoed Zuylenstein is omgewaaid, afgebroken of ontworteld. Daar ben ik erg van geschrokken. Dit soort weersextremen gaan we vaker zien als gevolg van klimaatverandering. Om de gevolgen van deze weersextremen op buitenplaatsen inzichtelijk te maken, zijn we in 2020 met eigenaren en partners het Kennisprogramma Klimaatrobuuste Buitenplaatsen gestart. Een mooi voorbeeld hiervan is het project Klimaatrobuust Zeisterbos. Dat doen we samen met Utrechts Landschap en de gemeente Zeist. In de praktijk wordt  geëxperimenteerd met klimaatrobuuste maatregelen die passen in een cultuurhistorische context. Andere Utrechtse buitenplaatsen doen mee aan de pilot Groenblauwe Monitor voor historische buitenplaatsen om een methodiek te ontwikkelen die de omvang van klimaatschade inzichtelijk maakt. Uiteraard wordt alle opgedane kennis en ervaring verzameld en gedeeld.

Hoog Beek en Royen in Zeist

Platform Utrechtse Buitenplaatsen

Ik ben er trots op dat het Platform Utrechtse Buitenplaatsen (PUB) dit jaar tien jaar bestaat. Het PUB signaleert welke problematiek speelt op de buitenplaats, brengt de verschillende betrokken partijen bij elkaar en zorgt voor meer onderling begrip. Binnen het PUB is ruimte om met elkaar de dialoog aan te gaan en wordt aandacht gevraagd voor het belang van de buitenplaats en de complexe opgaven die er spelen. De jaarlijkse symposia van het PUB hebben naam gemaakt in actueel relevante kennisontwikkeling voor eigenaren, overheden en experts. Het PUB draagt, mede dankzij deze symposia, bij aan het feit dat meer partijen zich ervan bewust zijn wat er nodig is om buitenplaatsen beter te exploiteren.

Ik geniet in alle jaargetijden van onze buitenplaatsen. Het liefste fiets ik langs verschillende buitenplaatsen en neem ik binnen even een kijkje. Ik houd van de natuur, de mooie gebouwen en de verhalen die erbij verteld worden. Ik vind het belangrijk dat deze verhalen worden doorgegeven aan nieuwe generaties, zodat ook zij de rol en de functie van de buitenplaatsen beter begrijpen. Kijk ook eens op www.UtrechtseBuitenplaatsen.nl daar lees je mooie verhalen over onze buitenplaatsen.  

Vitale betekenis van historische buitenplaatsen

De provincie Utrecht heeft bijna driehonderd historische buitenplaatsen. Dat is veel ten opzichte van andere provincies. De buitenplaatsen hebben een belangrijk rol gespeeld in de geschiedenis en ontwikkeling van onze provincie. Hun betekenis leunt niet alleen op het verleden, ook in het heden zijn de Utrechtse buitenplaatsen locaties met waarde en vele kwaliteiten. De historische buitenplaats is een gewilde bestemming voor recreanten, is met haar groene kwaliteiten een belangrijke beschermer van biodiversiteit en draagt in belangrijke mate bij aan het aantrekkelijke vestigingsklimaat van de provincie.