Regioverhalen

Regioverhaal adellijke landgoederen in oosten

Sporen van weleer – een zichtas

De kastelen en buitenplaatsen van Gelders Arcadië vormen een aaneengeschakelde zone van fraaie tuinen en parken, uitgestrekte bossen, glooiende akkerlanden en open weidegronden. Een van die oude kastelen van de Veluwezoom is de Geldersche Toren van Spankeren, vlak tegen de IJssel en vlak bij de weg van Arnhem naar Zutphen. De ronde toren doet middeleeuws aan, maar lijkt later gebouwd. Hoe zit dat?

Geldersche Toren van Spankeren (fotograaf: John Wennips)

In 1535 gaf hertog Karel van Gelre opdracht de oude toren van Spankeren af te breken en er een nieuwe te bouwen. Een toren werd gezien als machtssymbool. Karel wilde met de toren zijn macht wellicht benadrukken; torens om in te wonen werden toentertijd al niet meer gebouwd. Door de jaren heen ging de toren van de ene over naar de andere familie. Totdat in 1871 Alexander II baron van Rhemen bij de toren op het landgoed wilde gaan wonen. Hij wilde de toren laten vervallen tot een romantische ruïne en elders op het landgoed een huis bouwen. Maar dat idee moest hij laten varen; de hele parkaanleg was georiënteerd op de toren. Dit keer was het de natuur die de heer tot de orde riep en niet andersom.
De baron koos daarop voor een verbouwing, waarbij het grootste deel van de muren bewaard bleef. Er werden neogotische elementen toegevoegd als kantelen en kleine torentjes. De muren werden gepleisterd om de verbouwing onzichtbaar te maken. Zo stond er op een gegeven moment een middeleeuwse toren in een negentiende-eeuws jasje. Opmerkelijk detail: vanuit de toren gezien is de rechte Eikenlaan een ‘zichtas’ die gericht is op de toren van de kerk van Spankeren