Over wat gebeurt op kastelen & historische buitenplaatsen

Minister Hugo de Jonge zei onlangs in een kranteninterview dat marktwerking in de zorg tot ongewenste uitwassen leidt, die, zo blijkt nu, ten koste gaan van de menselijkheid en kwaliteit. Al langer leggen politiek en overheid soortgelijke eisen op aan de cultuur- en natuursector. De norm is zelfredzaamheid en kwantiteit, want voor de museale sector geldt dat 10.000 bezoekers altijd beter is dan 1.000. Een gevolg is exposities die enkel nog een breed publiek aanspreken en daarmee tot verschraling leiden en het stellen van evenementen boven inhoud. Tegelijk wordt men steeds afhankelijker van eigen inkomsten en zijn financiële reserves door regelgeving gelimiteerd. In de cultuursector werd de afgelopen jaren het cultureel ondernemerschap luid en duidelijk gepropageerd. In de natuursector is ondernemerschap een lastigere zaak, want daar wegen de kosten vaak niet op tegen de baten.

KBL functioneren op het scherp van cultuur en natuur en vallen door die ambigue samenstelling makkelijk buiten de boot. Logisch dus dat de crisis de 72 museaal benutte kastelen en historische buitenplaatsen zeer heeft geraakt. Op zichzelf is cultureel ondernemen een goede wijze om een kasteel of buitenplaats te behouden. De tijdsomstandigheden leggen nu echter bloot, dat bij grote aantallen wegblijvende bezoekers het voor sommige een zaak wordt van overleven of ten ondergaan. Dan rijst de vraag: wat biedt de overheid aan steun om cultuurgroen te behouden?

Mattenburgh bij Bergen op Zoom

Voor kastelen en historische buitenplaatsen is de 1,5 meter norm vaak lastig. De kosten voor te nemen hygiënemaatregelen zijn onvoorzien en soms onhaalbaar. Dit alles is echter nog wel op te brengen, als er bezoekers komen. Echter, een groot deel van de bezoekers zijn van middelbare of oudere leeftijd. Zij blijven momenteel vaker weg en buitenlandse bezoekers zijn er weinig. Bovendien zijn duizenden, vaak oudere vrijwilligers actief op Nederlandse KBL, steeds vaker ook op die van particuliere eigenaren. Een groot deel van die vrijwilligers bleef de afgelopen periode lang thuis en de meer kwetsbare vrijwilligers zijn dat nog altijd. Hierdoor ontstaan onderhoudsachterstanden. Ook de KBL die een vorm van horeca uitoefenen, lopen inkomsten mis. Denk hierbij aan de geannuleerde huwelijksfeesten (KBL zijn geliefde locaties), de particuliere B & B’s op KBL en alle bijeenkomsten die op meervoudige wijze van nut zijn voor het beheer en behoud van KBL.

Vrijwilligers bleven noodgedwongen weg.

Dit vormde in een notendop de inhoud van een brief van sKBL aan de minister van OCW. In de genomen maatregelen vielen (museale) KBL buiten de boot. De mogelijkheid om via het Nationaal Restauratiefonds (NRF) te lenen, wordt niet als hulp gezien. Lenen betekent afhankelijk zijn en bij te weinig inkomsten lost het niets op. De crisis maakt tevens duidelijk dat het in de gelederen van KBL ontbreekt aan verbinding maar ook aan verbindende kennis over wat er precies leeft op KBL. Dit heeft ook nu weer nadelig gewerkt in een goede representatie bij de nationale overheid. Duidelijk werd hoe KBL in crisistijd buiten de boot kunnen vallen.

Gelukkig heeft sKBL op een positieve wijze kunnen bijdragen in het genereren van media-aandacht voor onze problemen. Iets wat wij zullen blijven doen, samen met partijen die in deze belangen delen. Voor sKBL een duidelijke reden om te blijven inzetten op het zoeken van verbinding tussen allen die dit erfgoed in stand houden. Daarom zullen wij dit najaar kleine, regionale bijeenkomsten organiseren rond actuele thema’s, zodat ons contact met u en de onderlinge uitwisseling gewaarborgd blijft. Onze donateurs zullen hierover weldra een uitnodiging met informatie ontvangen. Ook proberen wij onze jaarlijkse vriendenbijeenkomst te houden. Hopelijk kan in 2021 ons jaarprogramma weer normaal verlopen. Graag tot ziens dus later dit jaar.    

Themafonds Kastelen & historische Buitenplaatsen
Er is ook positief nieuws. Het is fijn te kunnen melden dat het Prins Bernhard Cultuurfonds (PBF) en sKBL samen het Themafonds Kastelen & historische Buitenplaatsen gaan oprichten. Alhoewel wij al jaren goed samenwerken, zijn de recente gebeurtenissen op publiekstoegankelijke KBL een directe reden voor de start van dit themafonds. De noodgedwongen sluiting van de huizen heeft vergaande financiële en facilitair-organisatorische gevolgen. Ook KBL met horecafuncties of andere gastvrije vormen (denk aan de 42 huizen met B&B) lijden zwaar in de crisis. Tegelijk bleek overduidelijk hoe groot het belang van bossen en parken op KBL is, want velen vonden er in deze verwarrende tijden rust en afleiding. Ons gezamenlijk streven richt zich op het geven en vinden van financiële steun voor projecten waarmee publiekstoegankelijke kastelen & historische buitenplaatsen zijn geholpen. Graag nodig ik u uit om ons met dit Themafonds Kastelen & historische Buitenplaatsen te helpen door financieel bij te dragen. PBF en sKBL zullen samen uw schenking borgen en ervoor zorgen dat het bedrag optimaal zal worden benut. Elders in deze nieuwsbrief leest u meer over dit initiatief.

Huis Doorn.

Nieuwe vrienden
De afgelopen maanden meldden twee KBL zich als donateur aan, te weten Kasteel De Kelder te Doetinchem en De Vlaminckhorst te Heino (Overijssel). De Kelder wordt voor evenementen benut, terwijl De Vlaminckhorst een particulier buiten betreft. Als bedrijfsvrienden meldden zich aan Cato Makelaars en Hofmeijer Civiel- en Cultuurtechniek BV. Deze laatstgenoemde verricht veel grondverzet op KBL in Oost-Nederland.

Met ons team hoop ik dat de inhoud van deze nieuwsbrief u weer aanspreekt. Gelukkig zijn steeds meer KBL weer toegankelijk, zij het op een aangepaste wijze. Gaat u ze bekijken? U doet uzelf er een plezier mee, maar ook de mensen en organisaties die ze gaande houden. Blijf gezond.      

René W.Chr. Dessing, voorzitter sKBL