Amsterdamse buitenplaatsen

Als we spreken over Amsterdamse buitenplaatsen, doelen we op die groep buitenplaatsen die hun ontstaan en/of ontwikkeling te danken hebben aan Amsterdammers. Deze stedelingen legden vanuit de stad hun buitenverblijven aan en hielden ze eeuwenlang in eigendom. Nergens anders in ons land werd de hang naar buiten in de 17de en 18de eeuw zo monumentaal […]

Lees verder…


Grondbezit van kerken en kloosters

In het verhaal over de opkomst van buitenplaatsen mag de rol van het kerkelijk grondbezit in Holland niet over het hoofd worden gezien. Behalve stedelijke kloosters waren er kloostercomplexen op het platteland, zoals Delft (Sion genaamd), Loosduinen, Rijnsburg en Leeuwenhorst. De laatste twee werden door adellijke nonnen bewoond; Rijnsburg had banden met de graven van […]

Lees verder…


Adellijk grondbezit en adellijke macht

Vanaf 1447 hield de grafelijke Rekenkamer toezicht op het grondbezit en de oogstopbrengsten. Veel edelen kregen van de graaf grond in leen, waar zij kastelen of donjons bouwden. Hoewel overal in Holland water en meren voorkwamen, was met name het noordelijke deel zeer water- en moerasrijk. Om die reden, maar ook ter bescherming van het […]

Lees verder…


Holland

Tot de opkomst van Amsterdam in de loop van de 16de eeuw gaf in Holland het zuidelijke deel van het gewest de toon aan. Oorspronkelijk duidde de naam ‘Holland’ een gebied aan in de buurt van Leiden bij de toenmalige monding van de Oude Rijn. Een 10de-eeuws document noemt dat bosrijke gebied Holtland (houtland). Het […]

Lees verder…


Jules baron Brantsen van Rhederoord: “Dan liever circusbaron”

De meeste verhalen over de Gelderse adel gaan over hun strijd om te voldoen aan het ‘noblesse oblige’-ideaal. Jules baron Brantsen van Rhederoord lapte alle verwachtingen die zijn omgeving van hem als oudste zoon en erfgenaam koesterde aan zijn laars. Aan zijn rijlaars beter gezegd. Hij wist op de meest eigenzinnige manieren en met volle […]

Lees verder…


Noblesse oblige: behoud het familiebezit

Het gezaghebbende overzichtswerk ‘Kastelen in Gelderland’ (2013) neemt je mee langs de bijna 390 middeleeuwse kastelen en adellijke huizen die Gelderland ooit gekend heeft. Er bestaan er nog altijd ongeveer 170. Hiervan zijn drieënzeventig kastelen of historische buitenplaatsen particulier bewoond en in principe niet toegankelijk voor publiek; vijfenvijftig zijn niet of gedeeltelijk bewoond en wel […]

Lees verder…


Inkomsten, rechten en plichten

De graven van Gelre waren vanaf de elfde eeuw druk bezig met het uitbreiden van hun onsamenhangende gebied. Hun gevechten, huwelijken, watermanagement, kastelenbouw op tactische plekken leidden tot steeds meer samenhang en tot winst. Tolgelden Kastelen waren gebouwd op kruispunten van wegen en langs belangrijke waterwegen. Het heffen van tol bracht belangrijke inkomsten in het […]

Lees verder…


Bezit als bedrijf

De kastelen van de hertog van Gelre, die op strategische plekken verschenen, waren in de eerste plaats gebouwd ter bescherming van mensen en van bezit. De hertogen bezaten diverse kastelen, aanvankelijk op zo’n vijfentwintig kilometer van elkaar verwijderd. In elk kasteel verbleven ze kortere of langere tijd. Zo konden ze de boel controleren én ze […]

Lees verder…


Loevestein, vechten tegen het water

De ligging, precies op de grens van Gelre en Holland, en functie maken Loevestein bijzonder. Woesteling Dirc Loef van Horne, bouwde rond 1360 op dit eilandje de eerste woontoren; zo uitgekiend dat de graaf van Holland het alleen over gebied van Gelre kon bereiken. Het mocht niet baten, vanaf 1372 gebruikte de graaf van Holland Loevestein als grenskasteel met […]

Lees verder…


Gebouwd, verwoest, herbouwd

Het Huis Oosterholt, tegenwoordig Notenstein, in Oosterhout (Gelderland) was in 1809 voor een deel weggespoeld na een dijkdoorbraak. Het nabijgelegen Waaijenstein verdween toen zelfs geheel in een grote draaikolk. Huis Oosterholt werd herbouwd, maar in 1820 alsnog verzwolgen door het water. Na het verleggen van de dijk werd het huis iets verderop opnieuw gebouwd. Huis […]

Lees verder…