Interessant tweede kennisplatform kastelen en buitenplaatsen

Op 5 juni 2015 vond bij de Rijksdienst voor cultureel erfgoed (RCE) in Amersfoort de tweede bijeenkomst plaats van het kennisplatform kastelen en buitenplaatsen.  Titel van deze bijeenkomst was: ‘Nieuwe wegen voor historisch erfgoed? Over infrastructurele bedreigingen en maatschappelijke kansen voor kastelen en buitenplaatsen‘. Hoewel dagvoorzitter Yme Kuiper constateerde dat het woord ‘identiteit’ in de titels van alle presentaties ontbrak, liep dit ‘begrip toch als een rode draad door het programma.

Leyduin ©Kenneth Stamp
Leyduin ©Kenneth Stamp

Eerste spreker was prof. dr Hester Dibbits, bijzonder hoogleraar Historische Cultuur en Educatie aan de Erasmus School of History, Culture and Communication en lector aan de Reinwardt Academie. De titel van haar voordacht was: ‘Oude stenen, nieuwe buren‘. Zij brak daarin een lans voor het openbreken van bestaande netwerken en omwonenden meer te betrekken door enthousiasme over te brengen en uit te nodigen tot onderzoek.

Ir Peter Verhoeff, landschapsarchitect en directeur Stichting in Arcadië liet zien wat er is bedacht, gepland, besloten en uitgevoerd rond kasteelruïne Bleijenbeek te Afferden. Cruciaal is dat niet zonder meer een vastgesteld plan wordt uitgevoerd. Het is een lopend en veranderend proces dat wordt beïnvloed door betrokken professionals en de omgeving.

Dr Elyze Storms, universitair docent Historische Buitenplaatsen en Landgoederen en adviseur cultuurhistorie bij het Gelders Genootschap, liet zien wat de impact is van nieuwe ontwikkelingen, zowel in de 19de eeuw als nu. Zij gebruikte hierbij als voorbeeld de aanleg en het gebruik van spoorlijnen over de Veluwezoom. Interessant om te zien hoe vroegere landgoedeigenaren de lasten konden verkleinen én er bovendien voor henzelf voordeel uit konden slepen.  Zo bedong baron Van Brakell, toen eigenaar van kasteel Doorwerth, zijn eigen station in Wolfheze. Elyze benadrukte het belang van samenwerking tussen gemeenten en provincies en proactief beleid.

station WolfhezeAankomst van de nog jonge koningin Wilhelmina met haar moeder, koningin-regentes Emma, in 1891 in Wolfheze voor een bezoek aan daar gelegerde troepen. Uit: Gedenkboek “Wilhelmina; een geschiedenis”.

Vierde spreker was Drs Peter de Boer, Adviseur Archeologie, Omgevingsdienst regio Utrecht. Hij deelde zijn ervaring over het onderzoek en de ruimtelijke inbedding van een vestinglandschap in grootschalige woningbouwontwikkeling ‘Hoef en Haag’ in de gemeente Vianen waarbij hij met talrijke kaarten een korte weergave van de landschapsontwikkeling door de eeuwen heen gaf. Peter  benadrukte het belang van cultuurhistorische en archeologische kennis bij de planvorming en het meenemen van deze kennis vooraan in de planvorming.

Prof.dr Rob van der Laarse, hoofd onderzoek van Amsterdam School for Heritage and Memory Studies aan de UVA, benadrukte in zijn voordracht de veranderlijkheid van onze waardering van erfgoed. De waarde is niet een vaststaand gegeven, maar wordt door ons toegekend, met wisselende resultaten door de eeuwen heen. Hij stelt de spannende vraag naar de toekomst: Beleven we straks ons erfgoed alleen nog via interactieve 3D technologie of gaan we juist terug naar de meest originele staat van ons erfgoed?

Het Kennisplatform Kastelen en Buitenplaatsen is in 2014 tot stand gekomen op initiatief van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en wordt georganiseerd in samenwerking met de Nederlandse Kastelenstichting, de vakgroep Buitenplaatsen en Landgoederen van Rijksuniversiteit Groningen en sKBL. Het platform is van en voor betrokkenen bij behoud, beheer en restauratie van kastelen en buitenplaatsen.

Op 20 november 2015 vindt de volgende bijeenkomst plaats bij RCE in Amersfoort.