Nieuw provinciaal cultuurbeleid

Door Rob Berends
augustus 2016

Van de elf provincies met kastelen, (historische) buitenplaatsen en landgoederen stelden acht provincies nieuw cultuurbeleid vast voor de komende vier jaar. In geval van Utrecht ging dit al dit jaar in werking maar bij de meeste andere starten de programma’s in 2017. Naar verwachting komen Friesland, Noord-Holland en Zuid-Holland dit najaar met een nota cultuur- of erfgoedbeleid.

Oud AmelisweerdTrends
Wat opvalt in deze provinciale beleidsnota’s is dat veel bestaand beleid wordt voortgezet. Verder is er voor kastelen, buitenplaatsen en historische landgoederen (nog) minder specifiek beleid dan in de afgelopen vier jaar. KBL maken nu integraal deel uit van algemeen provinciaal erfgoedbeleid. Dit is in bijna alle provincies gericht op investeringen via restauratiesubsidies, het vergroten van publieksbereik (vooral het verzamelen en toegankelijk maken van verhalen), groei in toerisme en behoud van cultuurhistorische waarden bij ruimtelijke veranderingen. In steeds meer provincies fungeert de Erfgoedmonitor als feitelijke informatiebron over de staat waarin het erfgoed verkeert en als motivatie voor restauratiesubsidies. Herbestemming is voor de meeste provincies een belangrijk thema, maar buitenplaatsen spelen hierin geen rol van belang, afgaande op de nieuwe beleidsnota’s. Het religieus en agrarisch erfgoed staan nu centraal.

De provincie Utrecht vormt een uitzondering op de trend van veralgemenisering van erfgoedbeleid. Daar is weliswaar geen nieuwe Uitvoeringsagenda Historische Buitenplaatsen werkzaam (dit was de laatste vier jaar wel het geval) maar hier blijven buitenplaatsen wel één van de vier prioriteitsthema’s en houden zij bij de restauratiesubsidies zelfs de hoogste prioriteit.

Hackfort VordenErfgoed en de verhalen over dat erfgoed vormen in meerdere provincies één van de pijlers onder zowel eigen (provinciaal) identiteitsbeleving als het ‘vermarkten’ van de toeristische mogelijkheden in de provincie. In bijvoorbeeld Drenthe heet dat het Strategisch Narratief. In Noord-Brabant maken landgoederen en kastelen onderdeel uit van het verhaalthema Bestuurlijk Brabant en zet de provincie in op het vergroten van de toeristische potentie van dit type erfgoed. In Utrecht krijgen de verschillende kasteelmusea een belangrijke rol in het recreatie- en toerismebeleid van de provincie. Verder krijgen enkele kastelen hier een structurele subsidie en ontvangt stichting Samenwerkende Kasteelmusea voor vier jaar subsidie om een groei van 15% in de bezoekerscijfers te bewerkstelligen.

Duurzaamheid is een thema dat verschillende provinciebesturen ook bij kastelen en buitenplaatsen of bij erfgoed in het algemeen willen bevorderen. Limburg wil onderzoeken hoe dat het beste kan gebeuren, andere provincies willen voortbouwen op ervaringen van de afgelopen jaren. Zo subsidieert Utrecht duurzaamheidsscans van monumenten en Gelderland energiescans.

In het besef dat vrijwilligers een belangrijke rol spelen in de erfgoedsector stimuleren verschillende provincies hun rol. Zeeland ondersteunt daarvoor de samenwerking tussen erfgoedorganisaties en Utrecht geeft partnerorganisatie Landschap Erfgoed Utrecht hierin expliciet een taak.

Enkele bijzonderheden per provincie

In Groningen zal ook vanuit het cultuurbeleid worden bijgedragen aan een vergroting van de leefbaarheid die door problemen rond de gaswinning en de bevolkingskrimp in dit gebied onder druk staat. De provincie Overijssel zal het landgoedconsulentschap, dat landgoedeigenaren bijstaat met kennis, evalueren. Limburg wil in de erfgoedsector meer samenhang brengen tussen de organisaties die op dit terrein actief zijn en tot bijvoorbeeld één erfgoedloket komen. In Utrecht kan het Platform Utrechtse Buitenplaatsen, bedoeld voor kennisuitwisseling tussen partijen rond buitenplaatsen, het bewezen succes verder voortzetten met financiële steun van de provincie.

Zie ook http://www.skbl.nl/provincies/