FPG verzet zich tegen nieuwe Aanvullingswet grondeigendom

Minister Schultz van Haegen van Infrastructuur & Milieu wil onteigening door de overheid makkelijker maken. Dat blijkt uit de nieuwe Aanvullingswet grondeigendom die op 1 juli 2016 is gepubliceerd. De Federatie Particulier Grondbezit (FPG) verzet zich tegen deze verslechtering van de rechtspositie van eigenaren.

“Toetsing door Kroon moet blijven”
Met de Aanvullingswet wil de minister onteigening regelen via de Omgevingswet. Daardoor valt de ingrijpende procedure straks enkel onder het bestuursrecht. Dit betekent dat onteigeningsbesluiten (nu een ‘Koninklijk Besluit’) straks niet meer standaard en volledig worden getoetst door de Kroon. Toetsing vindt dan enkel nog plaats op onderdelen, die getroffen eigenaren zelf moeten aandragen.

Dubbelrol gemeentes
De rechtsbescherming van eigenaren vermindert bovendien omdat lagere overheden na de wetswijziging zelfstandig onteigeningsbesluiten kunnen nemen. Op dit moment moeten zij de Kroon verzoeken dit te doen. Paul Kindt, rentmeester en bestuurslid bij de FPG, noemt deze ontwikkeling onwenselijk: “Gemeenten kunnen optreden als marktpartij op de grond- en woningmarkt. Als zij daarnaast de bevoegdheid krijgen om onteigeningsbesluiten te nemen, is dat een dubbelrol die de zorgvuldigheid van de procedure onder druk zet.” De nieuw op te richten commissie die gemeenten gaat adviseren biedt volgens de FPG onvoldoende waarborgen.

Gedoogplicht zonder marktconforme vergoeding
Naast de Aanvullingswet grondeigendom zijn ook vier Algemene Maatregelen van Bestuur (AMvB’s) gepubliceerd die horen bij de Omgevingswet. Daarin is nog altijd een gedoogplicht opgenomen die eigenaren verplicht mee te werken aan de aanleg van leidingen en kabels op en door hun grond.

De FPG vindt dat in de AMvB’s dan ook moet worden opgenomen dat de grondeigenaar recht heeft op een marktconforme vergoeding voor die aanleg (retributie voor het medegebruik van de grond). Zo zou na lange tijd een einde kunnen worden gemaakt aan de oneerlijke onderhandelingspositie die grondeigenaren hebben ten opzichte van (commerciële) leidingbeheerders, vanwege die gedoogplicht.

Toch beroep in twee instanties
Ten aanzien van de beroepsprocedure is de minister iets tegemoet gekomen aan eerdere kritiek van onder andere de FPG. Eigenaren kunnen straks eerst in beroep bij de rechtbank en daarna bij de Raad van State. Eerder nam Schultz zich voor om maar één beroepsmogelijkheid (direct naar de Raad van State) te bieden. Uit het oogpunt van ‘herkansing, controle en decentralisatie’ komt zij daar nu op terug. De huidige bezwaarschriftenprocedure komt wel te vervallen.

Consultatie
De Aanvullingswet en de AMvB’s liggen nu ter consultatie voor. Belanghebbenden en deskundigen kunnen tot 16 september hun reactie geven op de voorstellen. In maart nam de Tweede Kamer nog twee moties aan die de minister opriepen de rechtsbescherming van grondeigenaren op zijn minst gelijkwaardig te laten en waar mogelijk te verstevigen. De FPG concludeert op basis van bovenstaande punten dat daar niet aan wordt voldaan.

Bron: Federatie Particulier Grondbezit