Dit gebeurt binnen sKBL

Juni 2017

Over kastelen, historische buitenplaatsen en landgoederen

De overheid (of eigenlijk het demissionaire kabinet) besloot om Soestdijk over te dragen (of eigenlijk te verkopen) aan Made by Holland. Dit initiatief maakt van de oude historische buitenplaats een hotel en vestigt er een podium waar het bedrijfsleven, kennis- en wetenschapsorganisaties rond innovatief ondernemerschap samen kunnen komen. Made by Holland heeft beloofd de buitenplaats niet aan te zullen tasten maar er slechts nieuwe gelaagdheden aan toe te voegen. sKBL feliciteerde de winnaar en wenste hen succes met deze inspanningen. Tot hier is dit verslaggeving.

Paleis Soestdijk
Paleis Soestdijk

Helaas kan sKBL noch de regering noch de rijksoverheid feliciteren met de wijze van (af)handelen met Soestdijk. Een van de twee afgewezen partijen zond een ingezonden brief aan NRC Handelsblad. Daarin stelt Stichting Eden Soestdijk dat de finale voorstellen op criteria zoals duurzaamheid, maatschappelijk belang en andere inhoudelijke zaken zouden worden beoordeeld. Nu lijkt vooral het meegebrachte geld de doorslag te hebben gegeven. Made by Holland bood 1.7 miljoen euro (voor iedere Nederlander 0,10 cent) voor het object. Dat Stichting Eden Soestdijk nu aandringt op een eindevaluatie, is terecht want op grond van welke afwegingen en in wiens belang is nu eigenlijk gekozen? In ieder geval niet in dat van de historische buitenplaats Soestdijk zelf. Die plek moet veranderen, met de tijd meegaan en haar historische dimensie ondergeschikt maken aan iets eigentijds. Verdwenen bewindslieden halen opgelucht adem en de staat acht zich ontslagen van de zorg van een door henzelf verwaarloosd rijksmonument dat bovendien nog 1.7 miljoen euro oplevert. Komt dat geld Soestdijk zelf niet toe? Het is onvoorstelbaar dat deze handelswijze met dit nationale icoon, in enig ander Europees land op evenzo armoedige wijze zou zijn voorgevallen. Soestdijk wacht nu een onzekere tijd want de overdracht is onvoorwaardelijk waardoor het hier over 15 jaar toch weer heel anders gaat lopen.

Tuinen Soestdijk
Tuinen Soestdijk

Ook het proces om tot drie uitverkoren projecten te komen, was vreemd. Na een ondoorzichtige selectieprocedure, moesten de finalisten op het kantoor van de landsadvocaat een geheimhoudingsplicht ondertekenen. Dat maakte hen monddood en speelbal van het politieke proces, dat steeds weer werd uitgesteld. De belangen van Soestdijk waren met die geheimzinnigheid niet gediend want zij zou juist baat hebben gehad bij meer maatschappelijke discussie. Waarom die geheimzinnigheid? Zo voorkwam de regering en haar (politieke) adviseurs discussie en gesprek. Mag dit zo? Kan de Nederlandse Staat op deze wijze handelen met de aan haar zorg toevertrouwd erfgoed? Het maakt rijksmonumenten en rijkscollecties tot vogelvrije handel. Tot slot, en dat is in mijn ogen nog wel het meest zorgelijk, het hele proces rond Soestdijk leidde nauwelijks tot enige ophef in pers of samenleving. De pers kopte slechts constaterend Soestdijk wordt hotel en ging over tot de orde van de dag. Waar de regering emotie verwachtte, was indifferentie een gevolg. Is het fundament waarop ons monumentenbehoud en -beleid rust, dan zo weinig gedragen? Als dit waar is, dan is de inzet op publieksbeleving van monumenten, en het verduidelijken waarom dit erfgoed zo belangrijk is, noodzakelijk met hopelijk wat meer maatschappelijk draagvlak als gevolg.

De afgelopen maanden was sKBL zeer actief. Er meldden zich negen nieuwe vrienden waaronder Kasteel Ruurlo, De Oosterhof in Rijssen, borg Rusthoven te Wirdum en Schatzenburg te Dronrijp, wij organiseerden samen met het Prins Bernhard Cultuurfonds in Groningen twee goed bezochte studiedagen (zie elders in deze nieuwsbrief) en in samenwerking met Landschap Erfgoed Utrecht en het Utrechts Landschap vond een verkennende middag plaats van mensen die regionaal of provinciaal actief zijn met de marketing van cultuurtoeristische mogelijkheden van Nederlandse KBL. In dit kader levert sKBL ook een inhoudelijke bijdrage aan perscampagnes van het Nederlandse Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC).

NBTC CastlesZij gaan daarmee dit jaar in Duitsland en België aan de slag om mensen daar te informeren over wat hier aan kastelen en buitenplaatsen te vinden is. Die inspanning maakt dat overal in ons land men zich aan het bezinnen is hoe dit monumentale erfgoed voor buitenlandse bezoekers beter toegankelijk kan worden gemaakt. Ook spannen wij ons in om onze bijdrage te leveren aan een goede omgevingsvisie voor het Rijksbeschermde (groene) erfgoed. Tot slot droeg sKBL bij aan een studiebijeenkomst op de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed waar de platforms groen erfgoed en kastelen/buitenplaatsen een gezamenlijke middag organiseerden die inging op het soms lastige traject van eigenaren om zowel het groene als rode erfgoed gelijke aandacht in onderhoud en benadering te geven.

Op 7 juli 2017 is sKBL, samen met het onderzoeksbureau CLUE van de Vrije Universiteit Amsterdam, gastheer bij de boekpresentatie van Wybren Verstegen over de Natuurschoonwet en op vrijdag 15 september 2017 volgt een studiedag over rentmeesterschap in relatie met tuinen, buitenplaatsen en landschap. Kortom, sKBL zoekt de verbinding en samenwerking volop. Elders in deze nieuwsbrief leest u ook over onze start van de sKBL International Summerschool.

Heeft u een vraag, wilt u een Nederlandse KBL een voorwerp aanbieden of wilt u onze culturele ANBI stichting sKBL een schenking doen (waardoor u ons werk mede mogelijk maakt), meldt het ons. We staan u graag te woord.

Ik wens u een mooie zomer toe.

Met vriendelijke groeten,

René W.Chr. Dessing
directeur sKBL
rdessing@skbl.nl
06 22 801 668