Aan het woord is Lucile A.C. baronesse van Tuyll van Serooskerken

Mijn grootouders waren de laatste bewoners van Slot Zuylen. Met vijf zonen en twee dochters stonden ze voor een moeilijke keuze. Of de boel verdelen, of het geheel behouden door het onder te brengen in een stichting, wat het einde zou betekenen van particuliere bewoning door de familie. In 1951 is de stichting opgericht waarvan mijn grootvader voorzitter werd. Dit was een wijs besluit. Daardoor staat het er nog en is de oorspronkelijke sfeer behouden. We gaan wel met onze tijd me, maar sommige dingen moeten in stand blijven.

In mijn jeugd hadden adellijke vrouwen nog niets in te brengen. Hoewel de adel geen item was in ons gezin, was een rol in het beheer van de stichting voor vrouwen niet aan de orde. Ik ben blij dat ik heb kunnen studeren. Ik wilde op eigen kracht iets bereiken en moest als derde kind voor mezelf kunnen zorgen. De adellijke titel zorgde tijdens de studentenopstanden wel voor spanningen. Voor mij was de titel niet van belang, maar voor anderen kennelijk wel. Ik vond een academische titel belangrijker en was ook niet geïnteresseerd in de adellijke feesten waarvoor ik regelmatig uitnodigingen ontving. Het rode boekje was eigenlijk een soort huwelijksmarkt.

Slot Zuylen met de bijzondere slangenmuur

Een groot voordeel van mijn afkomst is wel dat ik hier mag rondlopen en een rol speel in de organisatie. Ik voel me als Van Tuyll-familie verantwoordelijk voor Zuylen. Dat is voor een volgende generatie al niet meer vanzelfsprekend. Toen in 1981 de Vereniging Vrienden van Slot Zuylen werd opgericht rolde ik daarin en later rolde ik door tot het stichtingsbestuur.

Het is een enorme uitdaging en een grote verantwoordelijkheid om de stichting te besturen. We hebben de crisis overleefd, maar stonden twee jaar geleden met de rug tegen de muur. Het bestuur heeft zelf uitvoerend werk gedaan om te besparen op personeelskosten. Het is moeilijk om middelen te verwerven, terwijl de kosten stijgen. We zijn te klein om als POM aangemerkt te worden. Hoewel we nog steeds worden gesteund door de provincie, wordt er van ons verwacht dat we structureel groeien in bezoekersaantallen. Daar werken we hard aan.  Door de introductie van thema’s zoals Azië in Slot Zuylen en Rietveld komen er andere bezoekers. Maar er is een grens aan het aantal mensen dat we kunnen ontvangen. Het is een klein museum. Vol is vol. We zullen nooit helemaal zelf de kosten kunnen dekken en deels afhankelijk blijven van subsidies. We draaien nu fiftyfifty. Naast de museumfunctie verhuren we ruimtes voor vergaderingen of feesten en zijn we een officiële trouwlocatie van gemeente Stichtse Vecht. We zijn steeds meer open en groeien met 2.000 à 3.000 bezoekers per jaar.

De horeca hebben we in eigen beheer. Het gebruik van eigen producten uit de moestuin spreekt me aan. Mensen kunnen het totaal van sfeer, huis, tuin en producten letterlijk proeven.

Een indrukwekkende verzameling familieportretten

Behalve het in stand houden van Slot Zuylen is het ook van belang om de geschiedenis door te geven en mensen bewust te maken van de waarde van dit erfgoed. Schoolklassen komen hier ‘Schrijven met Belle’ en we doen mee met de MuseumJeugduniversiteit. De rondleidingen veranderen en worden levendiger. De bezoekers worden meegenomen in het verhaal en krijgen ruimte om vragen te stellen. Waar voorheen de bouwgeschiedenis vooral een rol speelde, is nu de aandacht veel meer gericht op de verhalen van bewoners en betrokkenen. Gerrit Rietveld kreeg in het begin van zijn carrière de opdracht van mijn grootvader voor het ontwerp van meubels voor het poortgebouw. Mijn grootvader was een vernieuwer en deed soms dingen die nu ondenkbaar zouden zijn. Het gebruik van gewapend beton bijvoorbeeld. Daar is hij nog berucht mee geworden: ‘de betonbaron’.

Belle van Zuylen was aanvankelijk helemaal niet in beeld. Oom Henk van Tuyll heeft de aandacht weer op haar gericht en nu neemt ze een belangrijke plaats in, in het museum. Het naburige restaurant Belle gebruikt de naam, maar heeft niets met ons te maken.

De tuin is relatief klein, maar erg veelzijdig met een bijzondere slangenmuur. Hoewel er ooit veel op is bezuinigd, is het nu een van de mooiste tuinen langs de Vecht. Er zijn elementen uit verschillende stijlperioden bewaard gebleven. Het is een oase vlak bij de stad.

Vasteplantenborder

Slot Zuylen was altijd het hart van het dorp. Voor een deel is dat nog steeds zo, maar de grote eenheid is verdwenen, de boerderijen zijn verdeeld, waardoor de centrale rol is verwaterd. Ook is veel van de oorspronkelijke bevolking uit het dorp verdwenen. Iedereen profiteert van Zuylen, maar daar staat helaas niets tegenover.

Sinds de oprichting van de stichting is er altijd gezocht naar middelen om noodzakelijke restauraties en onderhoud uit te voeren. In 1958 werd eerst het dak hersteld, vervolgens de fundering en daarna het interieur. Met behulp van de BankGiro Loterij hebben we onze mooie collectie kunnen restaureren.

Het is belangrijk om over de tuinmuur heen te kijken en partners te zoeken. Wat sKBL doet is heel goed. De bewustwording groeit. Het Jaar van de buitenplaats 2012 was een topjaar en ik bewonder de volharding. De netwerkfunctie is verruimend en informatief; een goede ontmoetingsplek.

We werken samen met meerdere instellingen, zowel landelijk als provinciaal. Vorig jaar is in Utrecht de SSK opgericht, de stichting samenwerkende kasteelmusea met Huis Doorn, Amerongen Oud-Amelisweerd (MOA) en Slot Zuylen. De samenwerking speelt zich achter de schermen af. Er is een lage drempel om elkaar op te zoeken en dingen te vragen. We zijn nu meer collega’s en minder concurrenten. Dat is een groeiproces. Samen staan wij sterker.

We blijven ons inspannen om Slot Zuylen te bewaren en door te geven. De bijzondere sfeer van Zuylen moet blijven.

Belangrijke bewoners: de ooievaars

Meer en zeer uitgebreide informatie over Slot Zuylen is te vinden op http://www.slotzuylen.nl/. Blader door een fotoalbum uit 1899, bekijk een filmfragment van een autoritje uit 1922 of maak een virtuele wandeling door de tuin, als voorproefje van een bezoek dat de moeite waard is (red).