Aan het woord is Jemima de Brauwere de Steelant van Zuylestein

Jemima De Brauwere de Steelant van Zuylestein is eigenares en beheerder van landgoed Zuylestein in Leersum. Met veel liefde en een scherpe architectenblik herstelt en beheert zij het landgoed en de bijzondere ‘buitenplaats in zakformaat’.

 

Jemima de Brauwere3“Landgoed Zuylestein is al sinds 1630 in mijn familie. Stadhouder Frederik Hendrik van Oranje Nassau kocht het het jachtslot Zuylestein. Hij beleende zijn bastaardzoon Frederik met huis en heerlijkheid van Zuylestein, zodat deze lid kon worden van de Utrechtse Ridderschap. Het oorspronkelijke kasteel is, hoewel gespaard in het rampjaar 1672, in 1945 door een geallieerd bombardement geheel verwoest. Midden jaren zestig is begonnen met de restauratie van de ongeveer acht honderd meter lange tuinmuren en de bijgebouwen zoals het poortgebouw en de oranjerie.

Ik ben geboren en getogen op kasteel Amerongen en ben vandaar uit naar Delft gegaan om te studeren. Amerongen, wat in bezit was van de erven Aldenburg Bentick was, is in 1977 verkocht . Mijn ouders hebben toen een nieuw huis gebouwd op Zuylestein, waardoor de buitenplaats weer een hart heeft gekregen. Toen is ook begonnen met het herstel van de waterpartijen en bospercelen, het historische Hollandse renaissance park en de tuin.

 

Landgoed in zakformaat
Renaissencetuin ZuylesteinSinds 2011 ben ik eigenaar van Zuylestein, een landgoed van 120 ha, waar de buitenplaats van 40 ha deel van uitmaakt. Ik ben erfelijk belast met een grote liefde voor dit landgoed. Je stapt er in een andere wereld. Door de schaal heeft de buitenplaats een zekere intimiteit in tegenstelling tot Amerongen dat groot en statig is en je klein doet voelen. Het is een landgoed in zakformaat. Alle elementen die je op een landgoed verwacht zitten erin, maar op kleine schaal. Aan mij de taak om het herstel voort te zetten en Zuylestein als uniek ensemble te behouden en door te geven aan volgende generaties. Ik ben wel eigenaar, maar eigenlijk meer een rentmeester in de tijd.

Het meest bijzondere is het historische renaissance park en de tuin met orthogonale vormen en zichtlijnen. Veel voorouders verbleven veelal in Engeland en hadden geen belang bij veranderingen op Zuylestein. De buitenplaats werd doorgaans verhuurd. Dat is misschien wel de redding geweest van het landgoed. Het is niet ten prooi gevallen aan de mode van de Engelse Landschapsstijl.

Als architect heb ik een bepaalde manier van kijken. Ik benader het niet zozeer alleen vanuit cultuurhistorische perspectief maar kijk naar lijnen en de verhoudingen. Feitelijk bedrijf ik groene archeologie. Zo is een deel van het sterrenbos teruggevonden en weer zichtbaar gemaakt.

Gravure Daniël StoopendaalGravure Daniël Stoopendaal, 1710

Moestuin
Met behulp van diverse fondsen wordt nu de moestuin weer in ere hersteld. Ons referentiekader is een gravure van Daniël Stoopendaal. Bijzonder is de combinatie van fruit en groente, zo ingericht door Frederik Hendrik die had gezien dat dat in Italië in de mode was. We brengen nu de laagstam appels en peren , de naantjes weer terug in de moestuin. Door de speciale snoeiwijze is straks het zicht op de moestuin vanaf de noordzijde of de westzijde heel verschillend. Volgend seizoen hopen we ook nog het leifruit langs de muren te kunnen planten, zoals die op de gravure staan afgebeeld.

We werken waar mogelijk met wat er al is, wat de natuur je biedt zoals dat altijd al gedaan werd. Dat is logisch en goedkoop. Als er weinig budget is word je inventief. We kweken bijvoorbeeld onze eigen bomen en experimenteren met Rododendrons die we in overvloed hebben. We kijken wat ze Moestuin Zuylesteindoen als we ze snoeien, misschien kunnen we ze als ‘toefjes’ in de siertuinen gebruiken. Drie keer per jaar komt er een schaapskudde de lanen begrazen. Er wordt mooi vlak afgegraasd en het effect lijkt beter dan maaien met de bosmaaier zonder schade aan de jonge bomen. De begroeiing komt minder snel terug en sommige ongewenste planten verdwijnen helemaal.

Ik vind het interessant om de confrontatie te zien tussen natuur en de mens. In de bossen beheren we de natuur, in de tuin beheersen we de groeikracht.

 

 

 

 

Exploitatie
Schapen op ZuylesteinWe genereren inkomsten door pacht- en huuropbrengsten, houtproductie en nu ook de verkoop van groentes. We kijken of het kan zoals het vroeger ging. Werken met wat er is. Maar ook onderzoeken we het vervangen van een akker met mais door zonnepanelen, het oogsten van zonne-energie. Verder is het mogelijk om op Zuylestein te overnachten (B&B ) te trouwen en te vergaderen. Daarnaast zijn we ook in gesprek met de gemeente om door de ontwikkeling van bouwkavels en deze in erfpacht uit te geven een duurzame inkomstenbron te genereren.

De betrokkenheid met de omgeving is belangrijk. We zijn niet een op zichzelf staande wereld, maar maken deel uit van een groter geheel en werken samen met plaatselijke ondernemers en organisaties. De vrijwilligers komen ook uit de omgeving. We besteden ook aandacht aan educatie. Het is belangrijk dat de waardering voor de landgoederen en buitenplaatsen wordt doorgegeven aan volgende generaties. Dat ook zij er van gaan houden en als samenleving er mede zorg voor willen dragen.

Landgoederen hebben naast hun cultuurhistorische belang, waarde als natuurreservaten, door de mens ingerichte systemen die al heel lang bestaan. Een interessante combinatie van natuur en cultuur. Het is goed om te begrijpen hoe dat in elkaar steekt. Begrip van het verleden leert ons ten behoeve van een beter begrip van de toekomst.

Vriend van sKBL
Ik heb me aangesloten bij sKBL omdat je kennis kunt uitwisselen met mensen die voor dezelfde opgave staan in een landelijk netwerk. Bovendien is het een mooie voortzetting van het themajaar historische buitenplaatsen waar veel belangstelling is gewekt voor dit erfgoed. sKBL mag hier nog wel een schepje bovenop doen. Nog meer de systematiek van een buitenplaats of landgoed over het voetlicht brengen. Een keer per jaar een bijeenkomst zou goed zijn om elkaar te leren kennen en te netwerken. Het is wel belangrijk dat het een gelijkwaardige groep is met dezelfde belangen. Ik zou ook graag zien dat sKBL zich inspant als lobbyorganisatie en belangenbehartiger waar het gaat om het voortbestaan van buitenplaatsen en landgoederen.

 

Groente op ZuylesteinTen slotte
Om van de unieke kwaliteit van de tuin te genieten moet je er zijn. Het is niet in woorden uit te leggen. Je moet plaatsnemen in een van de zitnissen in de muur om de perfecte verhoudingen van de tuin te ervaren. Elke vrijdag is de tuin toegankelijk. Welkom!

 

 

 

 

 

(Red.)Peter van Oosten de Boer van de Historische Vereniging Leersum heeft in een drietal artikelen de hele geschiedenis van Zuylestein beschreven. Deze zijn opgenomen in de welkomstbrochure van Landgoed Zuylestein.

Elke vrijdag van 10.00 – 1400 uur is de ommuurde tuin van Zuylestein te bezichtigen. Er is dan ook groente te koop. Ook de moeite waard is een bezoekje aan de portierswoning waar Il Sogno is gestart met horeca en een kleine winkel waar onder andere wandel- en fietskaarten te koop zijn én groente uit de moestuin.

De ontwikkelingen en activiteiten op Zuylestein zijn te volgen op Facebook en Twitter. Meer informatie is ook te vinden op de website (een nieuwe website is in ontwikkeling).